اعلامیه نظامی کاملاً تعجب‌آور بود. به گفته چهار ایرانی آشنا با جلسات جمعه شبی دولت، مقامات در اعتراف این‌كه موشك‌های ایرانی باعث سقوط هواپیمای مسافربری شده اند، اما تعدادی می‌خواستند تا معیوبات داخلی‌ای هواپیما را مقصر این حادثه بدانند

سقوط ناخواسته‌ای هواپیمای اوکراینی

ارتش ایران در اوایل روز شنبه اعلام کرد که به‌طور تصادفی یک فروند هواپیمای مسافربری اوکراینی را مورد اصابت گلوله قرار داده و پس از روزها تنش از زمان سقوط هواپیما، در روز چهارشنبه در حوالی تهران یعنی همان روزی که موشک‌های ایرانی به پایگاه‌های آمریکایی در عراق اصابت کردند، پذیرش این حادثه، برای دولت ایران سخت بود و در ابتدا ایران اظهار داشت كه مسایل تخنیکی باعث سقوط هواپیمای اوکراینی شده و همه ۱۷۶ سرنشین را كشته است.

رییس‌جمهور حسن روحانی بلافاصله پس از انتشار بیانیه ارتش، گفت: «جمهوری اسلامی ایران از این اشتباه فاجعه بار عمیقاً پشیمان است.» وی به خانواده‌های قربانیان تسلیت گفت و افزود كه تحقیقات در حال انجام است و مسوول این حادثه باید به عواقب قانونی دچار شود. اما تمام نهادهای بین‌المللی بر مسوولیت‌پذیری ایران تأکید کرده اند. هم‌چنین، ارزیابی‌های اطلاعاتی آمریكا و متحدین نیز قبل بر این به این نتیجه رسیده‌ بود كه موشك‌های ایرانی و سقوط پرواز بین‌المللی اوکراین با ۱۷۶ سرنشین به طور تصادفی در میان تنش‌های شدید ایالات متحده و ایران انجام شده است.

روزبه میر ابراهیم، تحلیل‌گر مستقل ایران در نیویورک و مشاور سازمان ملل گفت: «اعتبار کمی که جمهوری اسلامی در میان هواداران خود داشت، دچار ضربه بزرگی شد این تراژدی، تصویری را که ایران به عنوان یک قدرت نظامی به‌وجود آورده بود را از بین برد و آن‌را به‌طور قابل توجهی در منطقه وکشورهای بین‌المللی تضعیف می‌کند.»

در رسانه‌های اجتماعی، شهروندان ایران بلافاصله پس از اعلام این خبر نسبت به ارتش ابراز خشم کردند، بسیاری از آن‌ها با استفاده از اصطلاح «انتقام شدید»، که مقامات بارها وعده داده بودند در پی حمله هواپیماهای بدون سرنشین آمریکایی که منجر به کشته شدن سرلشکر قاسم سلیمانی، فرمانده سپاه پاسدارن شد، به خیابان ها بر آمدند. مجتبی فتحی، روزنامه‌نگار نوشت: «قرار بود آنها انتقام سخت خود را از آمریکا بگیرد اما چرا مردم بی‌گناه از بین رفت.»

در بیانیه ارتش ایران آمده است، که هواپیما نزدیک به یک پایگاه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی پرواز می‌کرد و به دلیل خطای انسانی هواپیما را زیر آتش گرفته اند. ارتش گفت: «که این اصلاح عمده را در عملیات همه نیروهای مسلح به عهده خواهد گرفت تا اطمینان حاصل شود که چنین خطایی هرگز دوباره اتفاق نیفتد.» در این گزارش آمده است كه به مقامات سپاه دستور داده شده است كه در رسانه‌های ایالتی حضور یابند و توضیحی كامل به مردم ارائه دهند.

 محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران در بیانه‌ای خود گفته است که، در این کشور هیچ کس مقصر نیست  و در توئیتر خود گفته، که این فاجعه ناشی از مداخلات و جاسوسی‌های ایالات متحده است. در بیانیه ارتش نیز ذکر شده است که، ایالات متحده در حال آماده‌سازی حملات هوایی در مناطق کلیدی و حساس کشور ما بوده و این منجر به ایجاد موقعیت دفاعی حساس‌تر توسط واحدهای ضد هوایی ما شد.» وزارت امور خارجه در اواخر روز جمعه هیچ اظهار نظر فوری درباره پذیرش مسوولیت ایران نداشت.

سوء ظن‌هایی مبنی بر سقوط هواپیمای اوکراینی صبح چهارشنبه با گلوله‌های ارتش ایران که درست چند ساعت پس از شلیک موشک‌های ایران به دو پایگاه در عراق که در محل نیروهای آمریکایی قرار گرفته بود. ایرانیان از هیئت ملی ایمنی حمل و نقل برای تحقیقات کمک کردند، و وزارت امور خارجه نیز اجازه داد تا به آژانس آمریکایی کمک کند. یک مقام بلندپایه دولت روز جمعه گفت که وی فکر می‌کند، ایرانیان می‌خواهند بازرسان آمریکایی در آنجا حضور داشته باشند تا ظاهر این قضیه را حفظ کنند که آنها نمی‌دانند چه چیزی باعث این سانحه شده است.

این مقام مسوول، که به شرط ناشناس ماندن و به دلیل این‌که وی اجازه‌ای بحث و گفت‌وگو در این مورد را ندارد، گفت: «ارتش ایران از نظر فرماندهی از کنترل ضعیفی برخوردار است و این اتفاق در آنچه با هواپیما افتاده است منعکس شده است. وی گفت که ارتباطات بین مقامات و بین واحدها غالباً فاقد است، و سردرگمی می‌تواند یک هنجار باشد. وی گفت که تحلیل‌گران غربی اغلب توانایی بخش‌های از ارتش ایران را بیش از حد ارزیابی می‌کنند.»  یکی از تلویزیون‌های دولتی در ایران فیلم‌هایی را پخش می‌کند که نشان می‌دهد دو واحد ضبط پرواز که از محل سقوط کشف شده اند. به گزارش روز جمعه، حسن رضایی فر، رییس تیم تحقیقات ایران نقل شده پردازش اطلاعات آن‌ها می‌تواند بیش از یک ماه طول بکشد و تحقیقات می‌تواند تا دو سال طول بکشد.

اعلامیه نظامی کاملاً تعجب‌آور بود. به گفته چهار ایرانی آشنا با جلسات جمعه شبی دولت، مقامات در اعتراف این‌كه موشك‌های ایرانی باعث سقوط هواپیمای مسافربری شده اند، اما تعدادی می‌خواستند تا معیوبات داخلی‌ای هواپیما را مقصر این حادثه بدانند. تا این‌که روز شنبه، آژانس اطلاعاتی اصلی اوکراین با نام S.B.U  گفته بود که علت این سانحه را به یک حمله موشکی یا یک اقدام تروریستی محدود کرده است و نمی‌تواند اطلاعات غربی را تأیید کند که احتمال دارد یک سیستم موشکی ایران مقصر باشد.گزارشی که از ایران منتشر شده بود، چنین آمده است: «این هواپیما که برای پایتخت اوکراین، واقعه‌ای غم‌انگیز بود، قبل از برخورد به زمین در شعله‌های آتش می‌سوخت اما آن‌ها هیچ سیگنال پریشانی ارسال نکرد.»

 بر اساس فیلم تأیید شده‌ای که توسط نیویورک تایمز  منتشر شده بود، به نظر می‌رسد در روز پنج‌شنبه موشکی که از خاک ایران شلیک شده، نشان می‌دهد که هدف شلیک هواپیمای مسافربری اوکراینی بوده است. این فیلم کوچک  نشان داد در هنگام پرواز هواپیما بر فراز پرند، شهری در نزدیکی فرودگاه – جایی‌که متوقف شد و  قبل از سقوط،  انتقال سیگنال خود را متوقف می‌کند. فیلم‌های تأیید شده توسط تایمز نشان دادند بعد از انفجار و سقوط هواپیما  دوباره سیگنال‌ها به حالت عادی خود برگشتند و شروع به انتقال نمودند.

هنگامی‌که ایران در روز چهارشنبه به دلیل تلافی قتل ژنرال سلیمانی توسط ایالات متحده در بغداد ، شلیک موشک‌ها را آغاز کرد ، خطوط هوایی بین المللی دوباره پروازها را به خارج از ایران بازگرداندند و اداره هواپیمایی فدرال نیز حاملان آمریکایی را از فضای هوایی منطقه منع کرد. پس از این سانحه ، کارشناسان این سؤال را مطرح کردند که چرا مقامات ایران جلوی پروازها را از داخل و خارج  تهران متوقف نکرده اند.

در ایران بحث بر سر مقصر دانستن خرس‌های دولت وضعیت شهر را متشنج کرده و این باعث از بین رفتن همبستگی ملی ناشی از درگیری کشور با ایالات متحده شد. بسیاری از ایرانیان گفتند که عصبانیت آن‌ها از عدم پاسخ‌گویی در بالاترین سطوح دولت به سرعت فوران کرده است.

روز جمعه وزیر امور خارجه مایك پومپئو گفت كه آمریكا و متحدین آن اطلاعاتی در دست دارند كه نشان می‌دهد هواپیمای مسافربری مورد اصابت گلوله قرار گرفته است. او اولین مقام آمریکایی بود که ارزیابی‌های اطلاعاتی را به طور علنی تأیید کرد.

نخست وزیر جاستین ترودو از کانادا ، با استناد به بررسی مقدماتی این شواهد، خواستار تحقیقات کامل برای اطمینان از هر شک و تردید شد. این هواپیمای مسافربری، ۵۷ شهروند کانادایی را در بین ۱۷۶ مسافر و خدمه خود حمل می‌کرد. آقای ترودو در یک کنفرانس خبری در اتاوا گفت: «ما می‌دانیم که این ممکن است به طور اتفاقی انجام شده باشد اما شواهد نشان می‌دهد که به وضوح یک دلیل احتمالی برای سقوط وجود دارد.»

رییس‌جمهور ولدیمیر زلنسکی از روز جمعه اظهار داشت که دولت‌های غربی در ابتدا شواهد و مدارکی را که بر اساس ارزیابی‌های آنها مبنی بر سقوط هواپیمای اوکراینی وجود دارد را به اشتراک نمی‌گذارند ، اگرچه بعداً سخن‌گویش گفت که مقامات آمریکایی اطلاعات بیش‌تری را تحویل داده اند.

مقامات اوکراینی هم‌چنین روز جمعه الگوی پرواز هواپیما را مورد تجزیه و تحلیل قرار دادند و مشخص كردند كه برای پروازهای خارج از فرودگاه بین‌المللی امام خمینی تهران، در راهرو عادی باقی مانده است، وزیر امور خارجه اوکراین، وادیم پرستایكو، در یك نشست خبری گفت: «هدف ما کشف حقیقت غیرقابل انکار است ما معتقدیم که این مسوولیت کل جامعه بین‌المللی در قبال خانواده‌های کشته‌شدگان و یادبود از قربانیان این حادثه است.»

 :)